Het weer in Istanbul
Click for Istanbul, Turkije Forecast

Aanmelden Nieuwsbrief

IstanbulTips - English home | sitemap | contact   

Istanbul, grootste stad van Turkije. Stad tussen twee werelddelen. Brug tussen oost en west.

Geschiedenis

Constantinopel (ook wel Konstantinopel) was de vroegere naam van de huidige stad Istanbul gelegen aan de Bosporus. Nog eerder heette de stad Byzantium. Het is nog steeds de belangrijkste en grootste stad van Turkije.

 


Het begin


Byzantium was een oorspronkelijk Griekse stad, gesticht door kolonisten uit Megara in 667 v.Chr.. Volgens de legende noemden zij de stad Byzantion naar hun koning Byzas. Byzantium is de gelatiniseerde versie van deze naam. Lange tijd was Byzantium een welvarende Griekse stadstaat totdat ze door de MacedoniŽrs werd veroverd. Toen MacedoniŽ enkele eeuwen later werd verslagen door de Romeinen werd ze een belangrijke stad in het Romeinse Rijk.

De stad stelde zich aan de zijde van Pescennius Niger in diens strijd om de Romeinse keizerstroon, en werd van 193-195 belegerd door diens rivaal Septimius Severus. De stad werd ernstig beschadigd in deze belegering, maar Septimius Severus, nu keizer, herbouwde de stad en zij herwon snel haar vroegere welvaart.

 


Hoofdstad van het Romeinse Rijk


Keizer Constantijn de Grote, die de hoofdstad van het Romeinse Rijk naar het belangrijkere Oosten van het rijk wilde verplaatsen, werd door de geschikte locatie van de stad aangetrokken, en in 330 werd Byzantium officieel herdoopt als Nova Roma, maar de stad werd al snel beter bekend onder de naam Konstantinoupolis (Grieks voor stad van Constantijn, in het Nederlands Constantinopel). Naar werd beweerd, werd de plaats van de stad aangewezen in een profetische droom. Constantinopel werd de nieuwe hoofdstad van het Rijk, hoewel Rome een tijdje haar politieke en economische privileges behield.

Constantinopel was eerst 65 jaar lang de hoofdstad van het Romeinse Rijk en vanaf 395, bij de dood van Theodosius I, toen het Westelijke deel van het Rijk definitief afgescheiden was, die van het Oostelijke deel, dat later het Byzantijnse Rijk zou worden genoemd. Constantinopel werd voortdurend uitgebreid en verfraaid door de opeenvolgende keizers en vooral Justinianus heeft vele grootse bouwwerken opgericht. De stad was een van de grootste en schitterendste steden ter wereld gedurende de vroege en hoge Middeleeuwen. Omstreeks 500 telde de stad ongeveer 500.000 inwoners, maar tijdens de verschrikkelijke epidemie van 541 verloor misschien wel tweederde daarvan het leven. Later trad er weer een herstel op, maar het is twijfelachtig of het aantal van 500.000 inwoners weer werd gehaald.

Maar ook met 300.000 inwoners, of iets meer, zou Constantinopel, door de Griekssprekende Byzantijnen ook wel "I Polis" ("De Stad") genoemd, eeuwenlang de grootste stad van Europa zijn. Het culturele leven van het Byzantijnse Rijk was voor een zeer groot deel in de hoofdstad geconcentreerd. De Griekse taal had nu volledig de overhand gekregen op het Latijn. De bevolking was vroom orthodox-christelijk, op het fanatieke af. Behalve om dogmatische geschillen konden de gemoederen ook hoog oplopen om de paardenraces in het grote Hippodroom van de stad, waar de fans van de "Groenen" en de "Blauwen" (twee concurrerende teams van wagenrenners) vaak bloedig met elkaar op de vuist gingen.

 

In 1204 werd deze bloeiende stad echter ingenomen door de kruisvaarders van de vierde kruistocht en werd ze door hen grondig geplunderd. De meeste in eeuwen verzamelde schatten, waarvan vele nog uit het keizerlijke Rome afkomstig waren, werden naar West-Europa versleept, vernietigd of omgesmolten. De meeste kostbaarheden gingen naar VenetiŽ waar ze heden nog te zien zijn. De Venetianen waren trouwens ook de initiatiefnemers voor deze plundertocht want ze wilden deze gelegenheid aangrijpen om de handelsconcurrentie van Constantinopel uit te schakelen. De stad bleef in Latijnse handen tot 1261 waarna de Grieken erin slaagden de stad weer te heroveren. Sinds deze verovering was de stad flink verarmd en slaagde ze er ook niet meer in om de handelsroutes rond de Zwarte Zee te beheersen, waar vroeger haar grootste inkomsten vandaan kwamen. Hiermee begon het verval en er werd niet veel meer gebouwd en hele wijken raakten zelfs verlaten. De gebouwen werden als steengroeve gebruikt. Het enige positieve (voor Europa dan: de Byzantijnen schoten hier natuurlijk niks mee op...) van deze situatie was dat veel Byzantijnse intellectuelen en kunstenaars naar het steeds welvarender wordende Europa trokken, met name ItaliŽ, en maakten met hun kennis van de klassieke oudheid mede de Renaissance mogelijk.

 

Constantinopel en omgeving, ca. 1420, BibliothŤque Nationale, Parijs


Val van Constantinopel
De stad viel op 29 mei 1453, wat tevens het einde van het Byzantijnse Rijk betekende. De stad werd ingenomen door de Ottomaanse sultan Mehmed II, een gebeurtenis die soms wel wordt beschouwd als het einde van de Middeleeuwen. In de laatste decennia had de hoofdstad van het sterk geslonken Byzantijnse Rijk nog maar ongeveer 50.000 inwoners geteld.

De val van Constantinopel bracht een vluchtelingenstroom van intellectuelen op gang naar West-Europa, vooral ItaliŽ. Deze wordt gezien als een belangrijke factor in de ontwikkeling van de renaissance.

 

Fatih Sultan Mehmet


Hoofdstad van het Ottomaanse Rijk
Sultan Mehmed II maakte de veroverde stad meteen tot hoofdstad van het Ottomaanse Rijk en de stad leefde onmiddellijk op door het grootse bouwprogramma van de nieuwe heersers. De Hagia Sofia, de oude Byzantijnse kathedraal van de stad, werd verbouwd tot moskee. Ook verrezen er al snel nieuwe grootse moskeen zoals de beroemde blauwe moskee. Tevens werden de vervallen Byzantijnse paleizen hersteld en verrees het nieuwe Topkapi paleis wat de hoofdzetel van de Ottomaanse Sultans werd. Veel volk stroomde toe en de handel trok weer flink aan. De Ottomanen noemden de stad Stamboul of İstanbul, gebruikmakend van de Griekse gebruiksvorm "eis tin Poli" ("naar of in de stad"). Maar officieel gebruikten ze nog steeds "Konstantiniyye" ("Constantijn's stad" of Constantinopel).

 

Tegen 1600 werd het ruim duizend jaar tevoren gehaalde bevolkingsmaximum van een half miljoen weer gehaald, en zelfs iets overschreden (ca. 600.000). Het was nu een in etnisch en religieus opzicht heel gemengde stad geworden. De meerderheid van de bevolking (ca. 60%) was moslim en sprak Turks, maar er was ook een grote Griekse bevolkingsgroep (ca. 25 %), die orthodox-christelijk was. Opmerkelijk genoeg hadden de Grieken nog steeds het grootste deel van de handel in handen. De resterende bevolking bestond grotendeels uit joden en ArmeniŽrs.


Istanbul na de val van het Ottomaanse Rijk
 
In 1923, toen het moderne Turkije werd gesticht, werd de hoofdstad verplaatst naar Ankara. In 1930 werd de naam officieel gewijzigd in Istanbul. Voor de herkomst van deze laatste naam zijn verschillende verklaringen, het kan zijn ontleend aan het Griekse "Constantinoupolis", maar waarschijnlijker is dat hij is afgeleid van het Griekse ει̉ς τήν πόλιν wat naar de stad betekent. Met "De Stad" werd in de Byzantijnse tijd meestal Constantinopel bedoeld.

 

De val van het Ottomaanse Rijk was een dramatische affaire. Het Rijk behoorde tot de verliezers van de Eerste Wereldoorlog en verloor al zijn "buitengewesten" (SyriŽ, Palestina, Irak e.d.). Bovendien was het land terecht gekomen in een oorlog met de Grieken. Toen deze laatsten in 1922 verslagen werden maakten ze afspraken over de bevolking. In 1923 en 1924 kwam het tot een grootscheepse bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland. Constantinopel begon toen zijn kosmopolitische, multiculturele karakter te verliezen.

 

 

 

In 1950 had de stad iets meer dan 1.000.000 inwoners. Door de immigratie van veel boerengezinnen uit het platteland van AnatoliŽ is de stad sindsdien enorm gegroeid. Istanbul telt nu ruim 10,5 miljoen inwoners (18,9 miljoen inclusief alle districten) en is een drukke Turkse stad geworden.

 

 

 

Bronnen:

Microsoft Encarta 99 Encyclopedia (Winkler Prins editie)

Het Ministerie voor Toerisme Republiek Turkije (Algemeen directoraat voor informatie)

Turkije Reisgids (Turks Nationaal Verkeersbureau)

 



Meer informatie | Adverteren | Disclaimer